ภาษาจีนที่ใช้จริงสำหรับนักเดินทาง: 20 ประโยคจำเป็น เสียงวรรณยุกต์ และวิธีเอาตัวรอดบนถนน

เมื่อเดินทางในประเทศจีน ภาษามักไม่ใช่อุปสรรคที่ใหญ่ที่สุด แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่ข้ามได้ทั้งหมดเลย ประโยค "หนีห่าว" ที่พูดพร้อมรอยยิ้มมักทำให้คนขับแท็กซี่วนเพิ่มอีกสองช่วงตึกเพื่อช่วยคุณหาเกสต์เฮาส์ในตรอกแคบ ๆ และประโยค "ตัวเส่าเฉียน" ที่พูดติด ๆ ขัด ๆ ก็เปลี่ยนการซื้อขายที่น่าอึดอัดให้กลายเป็นการแลกเปลี่ยนที่สนุกได้ คำถามจริงไม่ใช่ว่าควรเรียนภาษาจีนหรือไม่ แต่คือ ควรเรียนแค่ประโยคใด เรียนอย่างไรให้เร็วที่สุด และถ้าออกเสียงวรรณยุกต์ผิดจะมีปัญหาหรือไม่

คู่มือนี้ย่อภาษาจีนให้เหลือสามสิ่ง ประโยคที่ใช้จริง 20 ประโยค กฎวรรณยุกต์ที่เข้าใจได้ในสิบนาที และวิธีสำรองที่ทำให้คุณยังสุภาพแม้พูดผิด เป้าหมายไม่ใช่การออกเสียงสมบูรณ์แบบ แต่คือการทำให้อีกฝ่ายเข้าใจและพาคุณไปถึงที่หมาย เรื่องวีซ่าและเอกสารเข้าเมือง โปรดยึดประกาศล่าสุดของสถานทูตหรือสถานกงสุลจีนในประเทศของคุณและสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองแห่งชาติจีน เราไม่ให้บริการยื่นวีซ่าแทน

1. เริ่มจากหกคำ ครอบคลุมชีวิตประจำวันได้ครึ่งหนึ่ง

ท่องหกคำนี้ให้ขึ้นใจ แล้วประสบการณ์การสื่อสารในจีนของคุณจะเปลี่ยนทันที

• หนีห่าว (nǐ hǎo) ประโยคเปิดอเนกประสงค์ เข้าร้าน ถามทาง ทักทาย เรียกพนักงาน ใช้คำนี้เปิดได้ทั้งหมด ปลอดภัยที่สุดและแทบไม่มีทางพูดผิด
• เซี่ยเซี่ย (xiè xie) ใช้บ่อยกว่า thank you ในภาษาอังกฤษเสียอีก ทั้งตอนรับเงินทอน ตอนมีคนชี้ทางให้ และตอนพนักงานรินน้ำชา
• ปู้ย่งเซี่ย (bú yòng xiè) ใช้ตอบเมื่ออีกฝ่ายกล่าวขอบคุณ ใกล้เคียงกับคำว่าไม่เป็นไร
• ปู้ห่าวอี้ซือ (bù hǎo yì si) คำสุภาพอเนกประสงค์ที่ใช้จริงมากที่สุดในจีน ใช้ได้ทั้งการแทรกผ่านฝูงชน การขัดจังหวะ การรบกวนเล็กน้อย และการเรียกความสนใจ เบากว่าคำขอโทษจริงจังและใช้บ่อยกว่า
• ตุ้ยปู้ฉี่ (duì bu qǐ) คำขอโทษจริงจัง หนักกว่าปู้ห่าวอี้ซือ เหมาะกับกรณีเหยียบเท้าคนอื่นหรือทำของล้ม
• ไจ้เจี้ยน (zài jiàn) คำลาจาก ใช้ได้กับพนักงานเสิร์ฟ คนขับรถ และเคาน์เตอร์โรงแรม

ข้อสังเกตจากประสบการณ์จริง ในจีน ท่าทีสำคัญกว่าความถูกต้องของวรรณยุกต์มาก แม้วรรณยุกต์จะผิดทั้งหมด หากใบหน้ามีรอยยิ้มและน้ำเสียงอ่อนโยน อีกฝ่ายมักช่วยเติมความหมายให้เอง แต่ถ้าประโยคออกเสียงถูกต้องกลับพูดด้วยน้ำเสียงแข็ง ก็อาจทำให้เข้าใจผิดได้ง่ายกว่า

2. วรรณยุกต์สี่เสียงในสิบนาที

ภาษาจีนยากที่วรรณยุกต์ แต่รูปแบบค่อนข้างตรงไปตรงมา พยางค์เดียวกัน "ma" เมื่อใส่สี่วรรณยุกต์จะกลายเป็นสี่คำที่ต่างกัน

ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงสามข้อ หนึ่ง อย่าไล่ตามวรรณยุกต์สมบูรณ์แบบ ให้ไล่ตามความแยกแยะได้ คำว่า "เส่า" ในประโยคถามราคาเป็นเสียงที่สาม ขอเพียงไม่พูดราบ อีกฝ่ายก็เข้าใจ สอง คำว่า "ปู้" จะเปลี่ยนเสียงเมื่ออยู่หน้าคำเสียงที่สี่ เช่น ปู้เย่า ออกเสียงเป็น ปู๋เย่า ถ้าจำไม่ได้ก็ไม่เป็นไร พูดผิดก็ไม่กระทบความเข้าใจ สาม ถ้าออกเสียงไม่แน่ใจให้ใช้การเขียนแทน พิมพ์ตัวเลขหรือชื่อสถานที่ให้อีกฝ่ายดูเร็วกว่าเถียงเรื่องการออกเสียงสิบเท่า

3. คำทักทายตั้งแต่เช้าถึงค่ำ

ขออธิบายเรื่อง "หนีชือเลอมา" เพิ่มหนึ่งประโยค นี่เป็นคำทักทายประจำวันแบบดั้งเดิมที่สุดของจีน ใช้ระหว่างเพื่อนบ้าน คนรู้จัก หรือแม้แต่แม่ค้าที่เจอกันทุกวัน หน้าที่ของมันเทียบเท่าคำว่า สบายดีไหม คุณไม่จำเป็นต้องตอบว่ากินหรือยัง พยักหน้า หรือตอบว่า "ชือเลอ" (กินแล้ว) หรือ "หนีเนอ" (แล้วคุณล่ะ) ก็เพียงพอ ถ้าได้ยินคำนี้ในตลาดเช้า เขาไม่ได้จะเลี้ยงข้าวคุณ แค่ทักทายเท่านั้น

4. ประโยคเอาตัวรอดบนถนน ถามทาง แท็กซี่ สั่งอาหาร เก็บเงิน

เคล็ดลับปฏิบัติ ประโยค "หวั่วเย่าะเจ้อเกอ" หรือ เอาอันนี้ บวกกับการชี้ คือประโยคที่คุ้มค่าที่สุดของการเดินทางทั้งทริป ชี้นิ้วไปที่เมนู สินค้า หรือจุดบนแผนที่ แล้วพูดประโยคนี้ ช่วยแก้สถานการณ์ที่อธิบายไม่ชัดเจนได้เกือบทั้งหมด ในทางกลับกัน การพยายามอธิบายความต้องการซับซ้อนด้วยประโยคเต็มกลับเป็นวิธีที่ล้มเหลวบ่อยที่สุด

5. ตัวเลขและราคา การได้ยินราคาคือหัวใจ

ตัวเลขจีนมีรูปแบบสม่ำเสมอมาก ท่องแล้วแทบไม่มีวันลืม

กฎการประกอบ สิบเอ็ดคือ สิบ บวก หนึ่ง ยี่สิบคือ สอง บวก สิบ และสามสิบห้าคือ สาม สิบ ห้า ถ้าพูด 1 ถึง 10 ได้ ก็เท่ากับพูด 1 ถึง 99 ได้ มีสองหน่วยที่ต้องจำเมื่อมีการบอกราคา

• ไคว่ (kuài) = หยวน "ซานสือหวู่ไคว่" คือ 35 หยวน ในภาษาพูดใช้คำว่าไคว่แทบทั้งหมด ไม่ใช้หยวน
• เมา (máo) = เจี่ยว = 0.1 หยวน "หวู่ไคว่ซาน" หมายถึง 5.3 หยวน
• เหลี่ยง (liǎng) ใช้กับการนับสิ่งของ เช่น สองคน สองขวดน้ำ ส่วนการอ่านตัวเลขเฉย ๆ ใช้ "เอ้อร์"

เคล็ดลับเล็ก ๆ ถ้าอีกฝ่ายบอกราคาเร็วจนฟังไม่ทัน ให้ยื่นมือถือที่เปิดเครื่องคิดเลขไปให้ดูตัวเลขเลย วิธีนี้ได้ผลดีมากในตลาดสด แท็กซี่ และตลาดสินค้าแผง และไม่มีใครรู้สึกว่าถูกเสียมารยาท

6. สถานการณ์ฉุกเฉิน ควรเรียนประโยคเหล่านี้ล่วงหน้า

แนะนำให้ปักหมุดสามประโยค ช่วยฉันด้วย ฉันรู้สึกไม่สบาย และฉันทำหนังสือเดินทางหาย ไว้บนสุดในบันทึกของมือถือ หรือแคปหน้าจอเก็บในอัลบั้ม การนึกคำภาษาต่างประเทศไม่ออกตอนตื่นเต้นเป็นเรื่องปกติ การให้อีกฝ่ายดูหน้าจอจึงเชื่อถือได้มากกว่าการพยายามนึกการออกเสียงหน้างาน พร้อมกันนี้ให้บันทึกหมายเลขฉุกเฉินไว้ล่วงหน้า 120 สำหรับการแพทย์ 110 สำหรับตำรวจ และ 119 สำหรับอัคคีภัย ทั้งสามหมายเลขใช้ทั่วประเทศจีน หากหนังสือเดินทางหาย ให้ติดต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลของประเทศคุณทันที และแจ้งความที่สถานีตำรวจใกล้ที่สุด เพราะใบรับแจ้งความเป็นเอกสารจำเป็นในการทำเอกสารใหม่

7. สิ่งที่สำคัญกว่าการออกเสียง ท่าทางและมารยาท

• รับส่งของด้วยสองมือดูดีกว่า ทั้งนามบัตร เงิน หรือถ้วยชาจากผู้ใหญ่ การประคองด้วยสองมือหรือมือขวาเป็นท่าทีที่รู้กาลเทศะ
• ชี้ของด้วยฝ่ามือ ไม่ใช่นิ้วเดียว โดยเฉพาะการชี้คน การชี้นิ้วชี้ถือว่าไม่สุภาพอย่างชัดเจน
• พยักหน้าและเสียง "อืม" หมายถึงกำลังฟัง ในภาษาจีน "อืม" หรือ "ตุ้ย" มักหมายถึงกำลังฟัง ไม่ได้หมายถึงเห็นด้วยเต็มที่ อย่าถือเป็นคำมั่น
• อย่าแตะหัวคนอื่น และอย่าตบไหล่ตามอำเภอใจ โดยเฉพาะกับคนแปลกหน้า
• พูดเรื่องเงินได้ตรง ๆ แต่ต้องรักษาหน้า การต่อรองควรต่อรองที่สินค้า ไม่ใช่ที่ตัวบุคคล การทำให้อีกฝ่ายเสียหน้าในที่สาธารณะมักทำให้ตกลงกันไม่ได้
• ทิปไม่ใช่ธรรมเนียม บิลร้านอาหารมักรวมค่าบริการแล้ว โรงแรมและร้านอาหารสำหรับชาวต่างชาติอาจบวกเพิ่มร้อยละ 10 ถึง 15 การให้ทิปไกด์หรือคนขับเป็นความสมัครใจ

8. ที่ไหนใช้ภาษาอังกฤษได้ ที่ไหนใช้ไม่ได้

• เมืองใหญ่ใช้ได้เป็นส่วนใหญ่ ป้ายรถไฟใต้ดิน ป้ายสนามบิน และไกด์ในพิพิธภัณฑ์ใหญ่ของปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ กว่างโจว เซินเจิ้น เฉิงตู และซีอานมักเป็นสองภาษา และเคาน์เตอร์โรงแรมห้าดาวแทบทั้งหมดมีพนักงานที่พูดอังกฤษได้
• การคมนาคมใช้ได้แบบมีเงื่อนไข แอปเรียกรถที่ถูกต้องเวอร์ชันสากลรองรับหน้าจออังกฤษและบัตรต่างประเทศ ตู้จำหน่ายตั๋วรถไฟความเร็วสูงมีเมนูอังกฤษ แต่พนักงานที่เคาน์เตอร์อาจพูดไม่ได้
• ร้านอาหารท้องถิ่น ตลาดสด และร้านเล็กใช้ไม่ได้เป็นส่วนใหญ่ เมนูมักไม่มีอังกฤษ เจ้าของร้านมักเป็นคนพื้นที่ ในกรณีนี้ "เอาอันนี้" บวกการชี้คือวิธีที่ได้ผลที่สุด
• ในแหล่งท่องเที่ยวใช้ได้บางส่วน ป้ายและไกด์เสียงในแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมมักมีอังกฤษ แต่ระดับภาษาของเจ้าหน้าที่ไม่สม่ำเสมอ
• แท็กซี่คาดเดายากที่สุด คนขับมักพูดแต่ภาษาจีน วิธีที่ถูกต้องคือเขียนจุดหมายเป็นภาษาจีนบนกระดาษหรือมือถือให้อีกฝ่ายดู ไม่ใช่พยายามออกเสียงชื่อสถานที่

9. วิธีใช้แอปแปลภาษาอย่างถูกต้องและการเตรียมแบบออฟไลน์

• ดาวน์โหลดชุดภาษาแบบออฟไลน์ล่วงหน้า ในพื้นที่ท่องเที่ยวลึก ๆ ภูเขา และอุโมงค์มักไม่มีสัญญาณ ชุดออฟไลน์เป็นสิ่งเดียวที่ช่วยได้ในจังหวะสำคัญ ชุดจีน-อังกฤษมีขนาดไม่ใหญ่ ควรดาวน์โหลดก่อนเดินทาง
• ใช้การแปลจากภาพถ่ายอ่านเมนู เมนูจัดวางแน่นและใช้ฟอนต์พิเศษ ความแม่นยำของการแปลด้วย OCR มักสูงกว่าการป้อนเสียงอย่างชัดเจน เหมาะกับเมนูที่มีแต่ข้อความไม่มีรูปเป็นพิเศษ
• แปลด้วยเสียงให้พูดประโยคสั้น ประโยคยาวเมื่อผ่านการแปลด้วยเครื่อง ลำดับคำจีนจะสับสน การแยกประโยคยาวออกเป็นสองส่วนสั้น ๆ ได้ผลดีกว่า
• แคปข้อมูลสำคัญเป็นภาษาจีนล่วงหน้า ชื่อและที่อยู่โรงแรม หมายเลขการจอง ข้อมูลการแพ้อาหาร และเวลาเที่ยวบินขากลับ สี่รายการนี้ถ้าแคปเป็นภาพภาษาจีนไว้ล่วงหน้า ประสิทธิภาพการสื่อสารจะเพิ่มขึ้นหลายเท่า
• เมื่อการแปลมีปัญหา อย่าย้ำประโยคเดิม เปลี่ยนวิธีพูด ลดขอบเขต หรือให้อีกฝ่ายดูของจริงและสถานที่ แทบจะเร็วกว่าการพูดประโยคเดิมซ้ำเสมอ

10. เช็กลิสต์สิบประโยคที่ท่องไว้ก็พอ

ถ้าอ่านเพียงส่วนเดียว ให้จำสิบประโยคนี้ ครอบคลุมทักทาย ซื้อของ ถามทาง สั่งอาหาร และขอความช่วยเหลือ ซึ่งเป็นห้าสถานการณ์ที่พบบ่อยที่สุด

• หนีห่าว ประโยคเปิดอเนกประสงค์
• เซี่ยเซี่ย ใช้เมื่อรับเงินทอนและเมื่อมีคนช่วย
• ปู้ห่าวอี้ซือ ใช้เมื่อรบกวน ขอทาง หรือเรียกความสนใจ
• ฉิ่งเวิ่น, ซีโส่วเจียนไจ้นาหลี่ แม่แบบการถามทาง
• ตัวเส่าเฉียน ถามราคา
• หวั่วเย่าะเจ้อเกอ บวกการชี้ แก้การสั่งอาหารได้เกือบทั้งหมด
• ปู๋เย่าล่า เส้นตายด้านอาหาร
• หม่าไตัน เก็บเงิน
• ทิงปู้ต่ง เพื่อขอให้อีกฝ่ายพูดช้าลงหรือพิมพ์ให้ดู
• ปางปางหวั่ว ขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน

เรื่องภาษาในการเดินทางในจีนให้ผลตอบแทนจริงสูงกว่าที่หลายคนคาด นักท่องเที่ยวที่พูดได้สิบประโยคมักได้บรรยากาศที่ผ่อนคลายกว่า ได้คำแนะนำที่เป็นธรรมชาติมากกว่า และบางครั้งได้ราคาที่ดีกว่านักท่องเที่ยวที่พูดแต่อังกฤษ หากคุณต้องการฝึกสิบประโยคนี้ไปกับเส้นทางจริง ตั้งแต่ตรอกเล็ก ๆ ในฉงชิ่งถึงตลาดสดในเฉิงตู จากตลาดเช้าซีอานถึงตรอกเก่าในปักกิ่ง เราออกแบบเส้นทางที่รวมการฝึกภาษาไว้ให้ได้ บอกวันเดินทางและจำนวนคนของคุณมาได้เลย